Son dakika haberleri Kıbrıs'ın haber sitesinde

“Gevşek federasyon” konfederasyondan çok farklı

Rum Yönetimi Başkanı Nikos Anastasiadis’in Kıbrıs sorununun çözümü için yaptığı “gevşek federasyon” önerisi adanın hem kuzeyinde hem de güneyinde tartışmalara yol açtı. KIBRIS’a konuşan siyasi bilimciler “gevşek federasyon”un ne anlama geldiğini anlattı

“Gevşek federasyon” konfederasyondan çok farklı
  • 12 Ekim 2018, Cuma 17:45

 

Ceren ÖZBİL

Rum Yönetimi Başkanı Nikos Anastasiadis’in Ulusal Konsey toplantısında, Kıbrıs sorununun çözümünde “gevşek federasyon” için çalışılmasını önermesi adanın hem kuzeyinde hem de güneyinde tartışmalara neden oldu.

Rum basınında yer alan haberlere göre, DİSİ hariç adanın güneyindeki tüm partiler bu öneriye tepki gösterdi. AKEL ile DİKO bu konuda Anastasiadis’in açıklama yapmasını isterken, bu öneri “merkezi hükümetin yetkilerini kırpmak” olarak yorumlandı.

KIBRIS Gazetesi’ne konuşan DAÜ Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Ahmet Sözen ve YDÜ Siyaset Bilimi Öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Şevki Kıralp, Anastasiadis’in “gevşek federasyon” önerisini değerlendirdi.

Sözen, konfederasyonun çoğu zaman “gevşek bir federasyon” olarak düşünüldüğünü ancak bunun doğru olmadığını söyleyerek, “gevşek federasyonun” Kıbrıs özelinde federasyonu oluşturacak Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk devletinin yetkilerinin geniş alan içerdiği ve ortak kurulacak merkez hükümetin de yetkilerinin çok az olduğu bir sistem olduğunu anlattı.

YDÜ Siyaset Bilimi Öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Şevki Kıralp ise konfederasyonda iki ayrı egemen yapının bazı alanlarda iş birliği yapmasının söz konusu olduğunu, gevşek federasyondaysa parça devletler herhangi bir federasyonda olduğu gibi yine tek egemenliği paylaştığını belirtti.

Sözen: Konfederasyon konusu yanlış anlaşılan bir konu

DAÜ Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sözen, konfederasyonla ilgili çok sık olan bir yanlış anlaşılmanın söz konusu olduğunu ifade etti.

Birçok kişinin konfederasyonun tanımını doğru bilmediğini söyleyen Sözen, konfederasyonun gevşek bir federasyon zannedildiğini ancak öyle olmadığını kaydetti.

Konfederasyonun bir federasyon çeşidi olup, federasyona göre bazı farklılıkları olduğundan söz eden Ahmet Sözen, “konfederasyonda, konfederasyonu oluşturucu birimler (devlet, eyalet, kanton) istediği zaman konfederasyondan ayrılabilir; ancak federasyonda bu birimlerin ayrılma hakkı yok. Bu oluşturucu birimler savaş ve benzeri olağanüstü bir hâl olmadığı sürece ayrılamazlar” dedi.

“Konfederasyon, merkezi devletin yetkililerinin daha az olduğu bir model değil”

Konfederasyonun genellikle merkezi hükümetin yetkilerinin, oluşturucu birimlerin yetkilerine göre daha az olduğu bir model olarak anlaşıldığını ifade eden Sözen ancak doğrusunun bu olmadığını söyledi.

Sözen, konfederasyonda yetkilerin oluşturucu tarafların tercihine göre belirlendiğini kaydetti. Ahmet Sözen, “pekala bir konfederasyonda da oluşturucu birimler merkezi hükümetin yetkilerinin çok geniş olması konusunda tercih kullanabilir” dedi.

“Önemli olan konfederasyon kelimesinin hangi anlamda kullanıldığı”

Sözen burada incelenmesi gerekenin, basına yansıyan Çavuşoğlu-Anastasiadis görüşmesinde kullanıldığı iddia edilen konfederasyon kelimesinin doğru anlamıyla ve gerçekten kullanılıp kullanılmadığı olduğunu anlattı.

Ahmet Sözen, “merkezi hükümetin az konuda yetkilerinin olduğu, oluşturucu devletlerin daha çok yetkiye sahip olduğu bir modelden mi söz edildi? Yoksa oluşturucu devletlerin istediği zaman konfederasyondan çıkma hakkı olan modelden mi söz edildi? Bu çok önemli bir noktadır” dedi.

“Rum tarafının kabul edeceğini düşünmüyorum”

İki devletin istediği zaman kurulan yapıdan çıkma şansı olacağı konfederasyon modelini Rum tarafının kabul edeceğini düşünmediğini ifade eden Sözen, Rum tarafının federasyona bile kötünün iyisi şeklinde baktığını belirtti.

Sözen, konfederasyon kriterini çözüm parametresi olarak sunmanın Denktaş-Makarios, Denktaş- Kiprianu (Doruk Anlaşmaları) ve iki tarafın uzun zamandan beridir en azından kağıt üzerinde kabul ettiği yerleşik BM parametrelerine aykırı olduğunu söyledi.

“Gevşek federasyonda, oluşturucu devletlerin yetkisi daha çoktur”

Ahmet Sözen, “gevşek federasyonun”; Kıbrıs özelinde federasyonu oluşturacak Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk devletçiğinin yetkilerinin geniş alan içerdiği ve ortak kurulacak merkezi hükümetin de yetkilerinin çok az olduğu bir sistem olduğunu anlattı.

Sözen, “Merkezi hükümete, örneğin, dışişleri, güvenlik, savunma ve federal devlet bütçesi konuları verilir, geriye kalan eğitim, sağlık, çevre ve burada sayamayacağım tüm konular iki oluşturucu devlete verilir. Buna gevşek federasyon denir. Gevşek değil de merkezi güçlü federasyon kuracaksanız yetkilerinin çoğunu merkezi hükümete veren bir anayasa yaparsınız. Merkezi hükümete dışişleri, savunma, güvenlik ve federal devlet bütçesi dışında eğitim, sağlık, çevre ve birçok başka konuları da bırakırsınız” ifadelerini kullandı.

“Annan Planı ve Gali Fikirler Dizisi de gevşek federasyon modeline daha yakındır”

Ahmet Sözen, geçmişe bakıldığı zamanda Gali Fikirler Dizisi’nin ve Annan Planı’nın da gevşek federasyon modeline yakın olduğunu belirtti ve bu iki planda da merkezi hükümete çok geniş yetkiler verilmediğini anlattı.

Her iki planda da oluşturucu devletlerin (Gali Fikirler Dizisinde federe devletlerin) örneğin ticaret, kültür, eğitim vs gibi konularda uluslararası anlaşma yapma hakkına bile sahip olduğundan söz eden Sözen, bunların gevşek federasyonu çağrıştırdığını söyledi.

Sözen ayrıca Kıbrıslı Türk lider Mustafa Akıncı, yeni yaşına giren Kıbrıslı Rum lider Nikos Anastasiadis arasındaki yakınlaşmalara bakıldığı zaman da bunların bir kısmının gevşek federasyona daha yakın göründüğünü belirtti.

Kıralp: Bu tez daha öncede gündeme geldi

YDÜ Siyaset Bilimi Öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Şevki Kıralp, bir federal ortaklığın gevşekliğini ya da katılığını belirleyen temel faktörün, merkezi hükümet ile parça devletlerin siyasal yetkiyi nasıl paylaştıkları olduğunu söyledi.

Kıralp, “merkezi hükümet parça devletlere ne oranda yetki bırakırsa, o federasyon o oranda gevşek olur” dedi ve 1974 sonrasındaki müzakere sürecinde, Kıbrıs Rum tarafının tezlerinde genellikle merkezi hükümete verilecek yetkilerin ağır basmakta olup, bu yaklaşım bir tür katı federasyona benzemekteyken, Kıbrıs Türk tarafının tezlerinde genellikle parça devletlere verilecek yetkiler ağır basmakta, yani bu yaklaşım bir tür esnek federasyona benzeme olduğunu anlattı.

Anastasiadis’in gevşek federasyona sıcak bakabileceğini çok uzun yıllar öncesinde ifade etmiş bir lider olduğunu kaydeden Kıralp, bu tezin ilk kez gündeme gelmediğini kaydetti.

“Konfederasyondan çok farklı”

Gevşek federasyon denilen modelin konfederasyondan çok farklı olduğunu ifade eden Kıralp, konfederasyonda iki ayrı egemen yapının bazı alanlarda işbirliği yapmasının söz konusu olduğunu, gevşek federasyondaysa parça devletler herhangi bir federasyonda olduğu gibi yine tek egemenliği paylaştığını belirtti. Kıralp şu şekilde konuştu:

“Sadece, merkezi hükümetin kendilerine bıraktığı yetkiler katı bir federasyon modeline göre daha geniş olur. Kıbrıs müzakerelerinde federasyonun katılığı ya da gevşekliği ise müzakere başlıklarından egemenlik-güç paylaşımı ile ilgilidir. Diğer sorunlu başlıklar olan toprak ayarlamasıyla, mülkiyet rejimiyle ve güvenlik-garantilerle ilgisi yoktur.”

AKEL ve DİKO izahat istedi…

Rum Yönetimi Başkanı Nikos Anastasiadis’in Rum Ulusal Konsey toplantısında gevşek veya desantralize (merkezi güçlü olmayan) federasyon tipi çözümden söz etmesi adanın güneyinde de ciddi tartışmalara yol açtı.

TAK’ta yer alan habere göre; Alithia ve diğer gazeteler, AKEL ve DİKO’dan yapılan açıklamalarda Rum Yönetimi Başkanı Anastasiadis’e yönelik eleştirilerin sürdürüldüğünü ve izahat istendiğini yazdılar.

Habere göre AKEL Sözcüsü Stefanos Stefanu yaptığı açıklamasında, Anastasiadis’in söz konusu önerisiyle bizzat kendisinin koyduğu “BM Genel Sekreterinin belirlediği süreç ve yolla müzakerelerin başlaması ve çözüme ulaşılması hedefini ortadan kaldırdığını” belirtti.

Stefanu açıklamasında özetle, Anastasiadis’in, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in çerçevesinin dışına çıkacağını belirtirken, “yetkilerin hali hazırda uzlaşılmış olduğunu, bu yüzden Guterres çerçevesinde yer almadıklarını” iddia etti.

Stefanu ayrıca, Anastasiadis’in “uzlaşıya vardığı hangi yetkinin gereksiz olduğunu ve bölgelere devredilmesi gerektiğini düşündüğünü izah etmesi gerektiğini” belirtirken Anastasiadis’in üzerinde uzlaşıya varılmış konuları yeniden açmasının karşı tarafa da aynı hakkı tanıyacağı uyarısında bulundu.

Gazete, DİKO’dan da önceki gün benzer bir açıklama geldiğini ve Anastasiadis’in “gevşek federasyon” derken ne kastettiğini net biçimde izah etmesi gerektiğinin vurgulandığını yazdı.

DİKO’nun açıklamasında, Anastasiadis ve hükümet edenlerin, son bir yıldır görüşünün, Guterres çerçevesinin işlevsellik sorununu çözdüğü ve geriye sadece güvenlik konusu kaldığı yönünde olduğunu belirtilerek, gevşek federasyon önerisiyle aslında bu sorunların da çözülmemiş olduğunun kabul mü edildiği sorusu gündeme getirildi.

Arıklı: Gevşek federasyon, bizim de konuşabileceğimiz bir formüldür

Yeniden Doğuş Partisi (YDP) Genel Başkanı Erhan Arıklı, TAK’a yaptığı açıklamada federasyon temelli müzakerelerin sonuç vermeyeceğinin, yeni arayışlara girilmesi gerektiğinin tüm paydaşlar tarafından anlaşılmasını istedi.

Arıklı, “Merkezi Devletin yetkilerinin azaltıldığı ‘gevşek federasyon’, altı iyi doldurulmak ve Türkiye’nin etkin ve fiili garantisi sulandırılmamak kaydıyla bizim de konuşulabileceğimiz bir formüldür” dedi.

Arıklı, Çarşamba akşamı Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ile görüştükten sonra basına verdiği demeç konusunda yazılı açıklama yaptı.

TC Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu için “Sayın Çavuşoğlu, keşke Anastasiadis ile görüştükten sonra Sayın Akıncı ile de görüşseydi” açıklamasında bulunduğunu ve mütekabiliyet konusuna değindiğini anımsatan Arıklı şunu kaydetti:

“Bana gelen bilgilerden sonra bu konudaki endişelerimizin yersiz olduğunu memnuniyetle öğrenmiş bulunuyorum. Anlaşılıyor ki ülkemizde bazı çevrelerin yaratmak istediği gibi Sayın Akıncı’nın Türkiye tarafından dışlandığı ve mütekabiliyetin bozulduğu iddiası safsatadan ibarettir. Her fırsatta Türkiye’ye ve Türkiye yetkililerine saldırmayı fırsat bilen çevreler bu konuyu da çarpıtmışlar.”

Çavuşoğlu- Anastasiadis’in görüşmesine de değinen Arıklı, “Cumhurbaşkanımız dahil oradaki herkes bu temasların faydalı olabileceğini söylemişti. Bu sebeple Çavuşoğlu-Anastasiadis görüşmesi bizler için sürpriz olmadı. Önemli olan Sayın Anastasiadis’in telaffuz etmeye başladığı ‘gevşek federasyon’ fikrinin altının nasıl doldurulacağı veya bunun zaman kazanmak için bir manevra olup olmadığının anlaşılması” ifadelerini kullandı.

Arıklı, şöyle devam etti:

“Bizim için önemli olan ise yarım asırdır devam eden federasyon temelli müzakerelerin artık bir sonuç vermeyeceğinin ve yeni arayışlara girmek gerektiğinin Rumlar dahil tüm paydaşlar tarafından anlaşılmaya başlanmasıdır. Merkezi devletin yetkilerinin azaltıldığı bir ‘gevşek federasyon’ altı iyi doldurulmak ve Türkiye’nin etkin ve fiili garantisini sulandırmamak kaydı ile bizim de konuşulabileceğimiz bir formüldür.”

Arıklı, “Türkiye yetkililerinin çözüm yolunda yapmış olduğu bu gibi girişimleri saygı ile karşılamak ve sabırla sonucunu beklemenin elzem olduğunu” kaydetti.

Kaynak : https://www.kibrisgazetesi.com/kibris/gevsek-federasyon-konfederasyondan-cok-farkli/51036

Beğendim 0 Muhteşem 0 Haha 0 İnanılmaz 0 Üzgün 0 Kızgın 0

HABERE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor
ANKET

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

NAMAZ VAKİTLERİ
yukarı çık